Eminönü Üsküdar arası bir bardak çay

Paris'te Eyfel Kulesi, Viyana'da Schönbrunn Sarayı, Kahire’de Piramitler, Mostar'da Mostar Köprüsü... Her şehrin adı anıldığında zihinlerde canlanan yapılar vardır. Söz konusu İstanbul olduğunda ise Ayasofya'dan Galata Kulesi'ne, Haydarpaşa Garı'ndan Kız Kulesi'ne kadar pek çok simge gelir akla. O kadar ki İstanbul'un ulaşım araçları dahi bu şehrin simgesidir. Boğaz’ı boydan boya arşınlayan vapurlar, İstanbul’la bir o kadar özdeşleşmiştir.
İstanbul’da vapurla yolculuğa çıktığınız vakit, Boğaz’ın resmini oluşturan yerlerden biri de Eminönü. Galata Köprüsü’nün bir ucundan diğer ucuna balıkçılar ve turşucular sıralanır. Hemen köşede, Osmanlı tulumbacısı ve sesi sayhalaşan satıcılar… Balıkçıların arkasında ise bir yakayı diğer yakaya bağlayan upuzun Haliç.
Eminönü’nde hep bir düdük sesi duyulur kıyıya bir vapur yanaştığını haber veren. Kıyıya demir atılır, halat bağlanır ve yolcular teker teker inmeye başlar. Hemen ardından iskelede ikinci bir hareketlilik başlar. Karşı yakanın insanları iskeleye atılan tahta köprüden geçerek vapurda yerini alır. Kimi güverteden seyretmek ister güzel İstanbul’u kimi ise vapur penceresinden.
Vapur sefası, dalgalarla birlikte ufka doğru karışan uzun bakışlar eşliğinde sürer gider. Güvertedeki kadın kim bilir hangi hülyalara dalmış ve nerelerde kaybolmuştur? Ya cam kenarında, denize daha bir yakın duran adama ne demeli? Bir divan şairi kitap okuyan vapur yolcularına şöyle seslenmiştir vakti zamanında: “Karşında İstanbul varken kitap okunmaz, İstanbul izlenir.” Bu yolculuk, Boğaz’da dans eden martılarla simit paylaşmadan eksik kalır. Sanki yüz yıllık bağ, İstanbulluyla martılar arasındaki bu cilveleşme. Ve işte Üsküdar Mihrimah’ın minareleri üzerinde yükselir.

Şirket-i Hayriye’den Şehir Hatları’na

İstanbul Boğazı’nda bir zamanlar vapur yerine kayıklar vardır. Daha sonra 1851’de Sultan Abdülmecid’in emriyle kurulan ve 1854’ten 1945’e kadar İstanbul ve Boğaziçi arasında vapurlayolcu taşıyan Şirket-i Hayriye, ilk seferini Eminönü’nden Üsküdar’a yapar. 1945’te kamulaştırılan Haliç Vapurları Şirketi’yle birlikte Şirket-i Hayriye’ninbütün hakları Şehir Hatları’na devredilir. Şehir Hatları, 2005 yılında İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne devredildikten sonra teknolojiyle entegre bir biçimde İstanbullulara hizmet vermeye devam ediyor.