Yapay zeka: Bilgisayar programının fantezi ismi

Bilim-kurgu filmlerinde yapay zeka tehlikesi ya da vaadi genellikle insanların bilinçli makinalar ile olan ilişkisine dayanır.

Terminatörler ya da Yıldız Savaşlarındaki droidler hissedebildikleri, irade sergileyebildikleri zaman yapay zeka ismini alırlar. 

Peki medyada, sanayide ve teknolojide sözümona yapay zeka patlamasına yol açan şey nedir?

Bazı durumlarda sadece arzulandığı için tasarımlara YZ ismi veriliyor. Örn; otonom araçlar Yıldız Savaşlarındaki R2D2 ile boy ölçüşemez.

Bunun yerine bu otonom araçlarda karmaşık sürüş işlemlerini yapmak için bir sensör, veri ve yazılım kombinasyonu vardır.

Birçok örnekte yapay zeka özelliği atfedilen sistemler hisli, irade sahibi ya da şaşırtıcı değildir. Onlar sadece birer yazılımdır. 

Yapay zeka yanılsamalı örnekler her yerde. Bazı örneklerle ilerleyelim.

Google, sakıncalı yorumları belirlemek için “Perspective” isimli, makine öğrenmeli bir sistemi finanse ediyor. https://jigsaw.google.com/projects/#perspective …

Perspective, aşağıdaki görsellerdeki sakıncalı yorumları engellemeyi umuyor.

Ancak yapılan testlerde çok basit typoların ya da yanlış alarmların sistemin doğruluğunu azalttığı bulunmuş. https://https://arstechnica.com/information-technology/2017/03/googles-anti-trolling-ai-can-be-defeated-by-typos-researchers-find/chnology/2017/03/googles-anti-trolling-ai-can-be-defeated-by-typos-researchers-find/ …

Yapay zekanın Amerika-Meksika sınırına kurulacak olan bariyeri güçlendireceği yazıldı çizildi. https://t.co/vY3mla7cx5

Ancak Amerika-Meksika sınırına kurulacak bariyerin sensör ağına bağlı otomatik kapılardan oluşan yerleşik bir sistem olduğu anlaşıldı.

“Tenis Klübü Yapay Zekası” projesi: bu da hazır kameralardan tespit yapan bir çizgi algılama sensörü çıktı. https://t.co/QChQFmDABH

Facebook inithara meyillli düşünceleri tespit edebilecek bir yapay zeka projesi duyurdu. https://t.co/8qJFDx34gS

Ancak biraz incelendiğinde bu sözde YZnın topluluk yöneticilerine örüntü işleme tekniği ile bazı gönderileri işaretlediği anlaşılıyor. Yapay Zeka mucizeleri teknoloji sektörünün dışında da çokça övülüyor.

Coca-Cola “reklam çoğaltmak” için “YZ botları” kullanmak istediği beyanatını vermiş. Detaylar pek yok.
https://t.co/jmZPBY9cuK

Benzer girişimler YZ ürünü müzik ve haber hikayeleri oluşturmak için de kullanılmak istenmiş. 
https://t.co/Wa4LQAJpsj

Ancak daha sonra YZ nın ürettiği müziğin ya da haber hikayelerinin içindeki typoları ve yanlışları yine YZ yardımıyla düzeltmek, birbirini besleyen iki YZ yı sonsuz döngüye sokmuş.

Botanalytics tarafından hizmete sunulan insan-bot etkileşimli danışman hizmetleri de pek işe yaramamış.
https://t.co/tnTQdKRvEc 

Bot danışmanlarla etkileşime giren müşterilerin %40’ı bir daha geri dönüş yapmamış. Çünkü bu bot danışmanlar genelde karar ağacı şeklinde dizayn edilen yüzeysel cevaplar sunuyor sadece. Apple Siri gibi.

YZ şirket stratejilerinin kurgulanmasında da bir moda haline gelmiş. Para para para

Bloomberg ekonomisti Michael McDonough, son iki yılda kazanç hisselerinde "yapay zeka" sözcüklerini takip etmiş. https://twitter.com/M_McDonough/status/836580294484451328

Bu hisselerde çok soyut tanımlanmış olsa da yapay zeka vurgulaması kazanç getirmiş.

Büyük olasılıkla tam da bu yüzden hem medya hem de popüler söylevde basit şeyler YZ mucizeleri gibi aktarılıyor.

Örneğin geçen ay Twitter düşük kalite ve rahatsız edici içeriği filtreleyecek bir servis için güncelleme sundu: https://t.co/1EgdjBrVyX

Bu servis blokladığınız, sessize aldığınız ya da tanımlanamayan kimliğe sahip hesapların gönderilerini kısıtlamayı hedefliyor.


Bazı haber siteleri bu servisi “Twitter yapay zekasını daha akıllı hale getiriyor” şeklinde yorumlayarak sundu: https://t.co/YbX87TFSPw

Peki Twitter gerçekten yapay zeka mı kullanıyor? Hayır.

Twitter, örn. profil fotoğrafları kullanmayan hesaplardan gelenleri görmenizi önleyecek bir içerik filtresi, bir "yazılım" kullanıyor.

Öncelikle bir yapay zeka çevresindeki değişikliklere göre zamanla kendini adapte edebilmeli.

Filmlerdeki robotlar ve cyborglar bunu bir şekilde senaryo mucizesi olarak başarıyorlar :)

Ancak Netflix’in sıkıştırılmış videoların kalitesini arttırmayı hedefleyen basit makine öğrenmesi algoritması olan “dynamic optimizer”ı bile ilk önce kullanıcılardan veri topluyor ve bu veriyi ilerideki video aktarımlarında seçeceği kaliteyi belirlemek için kullanılan algoritmayı eğitmek için değerlendiriyor.
https://t.co/mIy0lj4hIJ

Bir yapay zekada olması gereken ikinci unsur ise yapay zekanın öğrendiği şeyin insanları şaşırtabilme özelliğine sahip olması gerektiği. 

İşte bu özellik bir yapay zekayı, tekrarlı iş gören saf bir bilgisayar algoritmasından ayıran şey. İrade.
 
Aşırı konuşacağım. Günümüzde kullanılan “yapay zeka” kavramı adeta kültürel ve seküler dogmatik bir fetiş haline gelmiş durumda. 


Söylemek istediğim gördüklerinize şaşırıyorsunuz, belki yetersiz hissediyorsunuz, peki gördüğünüz şey soyut bir kavram mı gerçekten?

Şunu bilin: eğer birisi yapay zekadan bahsediyorsa aslında bir “insan”ın yazdığı bir “bilgisayar programı”ndan söz ediyor.

Yapay zeka öte dünyadan gelmiyor. Belki yaygın kültüren bu şeytanı çıkartmak için kavramı gerekli gereksiz kullanmayarak başlayabiliriz.

YZ insanlar tarafından üretiliyor, insanların kullandığı yazılımlarla programlanıyor ve her ikisinin de üstünlük ve kusurlarını içeriyor.

Kaynak: https://twitter.com/BesliLikert/status/839188890342854657