Sosyal medyada görüntülenen reklamlarda nasıl hedef alınıyoruz

Birçok insana göre gizlilik ihlali önemli bir konu. Geçmişte yapılan gizlilik konulu tartışmalara bakalım:

2010’da Zuckerberg, Facebook gizlilik seçenekleri konusunda çok tepki çekmişti..halen bu tartışma sürüyor: https://t.co/UsqeeLwViG

Buna göre, facebook hesapları “One Graph” isimli bir arayüz sayesinde seçeneğiniz dışında diğer web sayfaları ile eşleştirilebilecekti.

Benzer bir tartışma 2012’de Google ın gizli bir çerezle girdiğiniz her sayfayı kaydettiği anlaşılınca yaşanmıştı
https://t.co/oaOb0JRlxy

Peki şirketler sizi çevrimiçi nasıl takip ediyor? size özel reklamları sayfanıza düşürmeyi başarıyor?

Çevrimiçi gizlilik ihlali büyük oranda kullandığımız arama motorları ile gerçekleşiyor. Örneğin en çok kullanılan arama motoru Google:

Arama motoru yaptığınız arama sorgusunu kullanır. Mesela ihtiyaç var ve internette ayakkabılara bakıyorsunuz.

Arama sorgusunu yazıp Enter a bastığınız anda Google bu sorguyu Google hesabınızla ve/veya IP adresinizle ilişkilendiriliyor.

Google hesabınız ve/veya IP adresinizle Google AdSense kullanan bir siteye girdiğinizde,sitedeki reklamların önceki online alışveriş ve aramalarınız ile ilişkilendirilerek size özel şekilde sunulduğunu farketmişsinizdir. Örneğimize göre genelde ayakkabılar göreceksiniz.

Mutlaka Google AdSense gibi bir arayüz de olmayabilir. Ancak en yaygın kullanılan arayüz bu. Aslında olay bununla sınırlı değil. Ne zaman bir arama yapsanız karşınıza bir sürü arama sonucu geliyor.

Ve ne zaman bir arama sonucuna tıklasanız Google bunu da kaydediyor. Sadece bunu da değil üstelik.

Google tıklama yaptığınız siteye; aradığınız sorguyu, kullandığınız tarayıcının türünü ve bilgisayar ayarlarınızı da gönderiyor.

Bu o kadar kötü gözükmüyor öyle değil mi? Sonuçta beni sadece kullandığım tarayıcı vasıtasıyla tespit etmeleri mümkün değil diyorsunuz.

Bu konuda yanılıyorsunuz. Doğrusu şu: tarayıcı konfigürasyonunuz eşsizdir ve dolayısıyla takip edilebilir.

İnternet bir reklamcılık cennetidir. Her popüler web sayfası üçüncü dereceden reklamlarla desteklenir.

Üçüncü dereceden reklam ajansları ile desteklenen bir siteye girdiğinizde sizin kullanıcı olarak bir profilinizi oluşturmaya başlarlar.

Örneğin oyunlara ve müzik aletlerine düşkünsünüz. Genellikle oyun sitelerine/müzik aletleri ile ilgili forum sayfalarına giriyorsunuz.

Girip çıktığınız siteler belli bir içerik sağlayıcısı ile beslenen üçüncü derece reklamlar sunuyorsa, profiliniz oluşturuldu demektir.

Tek yapmaları gereken profili IP adresinizle ilişkilendirmek ve dolayısıyla girip çıktığınız sitelerde size özel reklamlar görüntülemek.

Buna “hedef reklamcılık” (targeted advertising) deniyor.

Bazılarınız için sizi ilgilendirmeyen reklamlar görmektense ilgili olduğunuz konularda reklam görmek kabul edilebilir bir ödün olabilir.

Ancak gizliliğinizin ihlali burada bitmiyor. Reklam ajansları sizin hakkınızda oluşturduğu profili veri olarak diğer şirketlere satıyor.

Uygun fiyata rutinleriniz, beğendiğiniz siteler, hobileriniz,hatta bazı sitelere girdiğiniz şahsi bilgiler siz bilmeden el değiştiriyor.

Geri gidelim ve arama motoruna girdiğiniz arama sorgularına geri dönelim. Kişisel veriyi satın alan sadece şirketler değil.

Devletler de kullanıcı aramaları ve profil verilerini arama motorlarından talep edebiliyor. Örneğin Google: https://t.co/SKseNVhloq

Google şeffaflık raporuna göre 100 ülke içerisinden en fazla talepte bulunan ABD (ABD-12.523, Almanya-7.491, Fransa-4174)

Tabi bunlar şeffaflık raporunda yer alan rakamlar, hack yoluyla ele geçirilen ve satılan kişisel veriler de var.

Burada söylemek istediğim şey aslında websitelerinin ve şirketlerin sizin hakkınızda zannettiğinizden daha fazla şey biliyor olduğu.

Şirketler farklı teknolojilerle sizi sadece kendi sitelerine girdiğinizde değil başka siteler üzerinden de çevrimiçi takip ediyor.

Çevrimiçinde takip yöntemlerinden biri de kalıcı takip yöntemi olan “parmakizi” (canvas fingerprinting).

Ancak aynı şirketlerin sizi internete girmediğinizde de gözlediğini biliyor muydunuz?

Bu flood da şirketlerin çevrimiçi ve çevrımdışı hayatlarınızı nasıl ilişkilendirdiğinden söz edeceğiz.

Pazarlama büyük oranda sanal dünyaya kaymışsa da, çevrimdışı reklamcılık hala çok önemli. Reklam panoları, dergi reklamları vs.

Ancak sanal ortamda alışveriş arttığından, çevrimdışı verdikleri reklamların sanal alışverişlere katkısı var mı? Bunu bilmek zorundalar.

Aslında bunu bulmanın yöntemleri basit. Örn indirim kodları. Ürünü alırken indirim reklamının verildiği yerde sağlanan kodu girersiniz.

Yani bir panoda reklam gördünüz diyelim ve o ürün için indirim kodu: “istiklalcad4”.

Bu şekilde sizin ürünü İstiklal Caddesindeki 4 nolu reklam panosunda gördüğünüzü anlarlar.

Aynı şu reklam panosunda olduğu gibi:

Eğer bir reklam üzerinde yer alan QR kodunu tarayıp reklam verenin sayfasına yönlendirildiyseniz, sitelerine nasıl ulaştığınızı anlarlar

Aynı yöntem bir kupon kodu ya da bir servis hakında daha fazla bilgi almak için telefon numarası benzeri numara girdiğinizde de geçerli.

Bunlar yıllardır kullanılan basit yöntemler. Ancak yeni yöntemler veri gizliliği yönünden biraz düşündürücü.

Eğer birisi mağazanızdan nakit para ile alışveriş yapsa sitenize girdiğini ya da Facebook’taki reklamınızı gördüğünü nasıl anlarsınız?

En çok kullanılan yöntemlerden müşterilere verilen mağaza kartları. Kart için verdiğiniz bilgi telefon ve email adresiniz.

Online alışveriş yaparken de bu email adresinizi kullanırsanız tarayıcınıza, bilgisayar bilgilerinize, ip adresinize ulaşmaları mümkün.

Bu bilgi ile mağazadan ne zaman alışveriş yaptığınızı, ne aldığınızı bilip bunu çevrimiçi profilinizle ilişkilendirmeleri mümkün.

Çevrimiçi ve çevrimdışı müşteri hareketlerini ilişkilendirmeye çalışan büyük veri şirketleri var: DataLogix, Acxiom, Intelius, Epsilon..

Veri simsarları bilgilerin açık yayımlandığı kamu kayıtlarından da faydalanırlar: evlenme boşanma, yaşadığınız yer, seçmen kayıtları vs.

Bütün bilgileri birleştirdiklerinde sizin ekonomik durumunuz, siyasi eğilimleriniz, dini görüşleriniz hakkında bilgi sahibi olurlar.

Örneğin alkol satın alıyor musunuz?? Bunu bulmak çok kolay.

Peki akıllı telefonlara yüklediğiniz uygulamalara verdiğiniz izinlere dikkat ediyor musunuz? Konum servisleriniz açık mı?

Eğer konum servisleriniz açıksa akıllı telefonunuz reklamcılara konum bilginizi gönderiyor olabilir.

Birkaç yıl önce Google Android telefonunuzdaki GPS sistemini kullanarak müşterilerin hareketlerini izleyebileceği bir sistemi test etti.

Bu sayede alışveriş merkezlerine gittiğinizde o alışveriş merkezindeki mağazaların siz oradayken mobil reklamlarını alabilecektiniz.

Bu tür uygulamaları bazı şirket ve bankalar yerli olarak üretti. Konum servisleriniz açıksa o anda telefonunuza indirim sms leri geliyor

Bazı AVM ler müşterilerin AVM içindeki telefon sinyallerini izleyerek veri toplayan sistemler geliştirdiler.

Birçok sistem bilginin anonim olduğunu, yani kişi bazında kayıt altına alınmadığını söylese de bu iddiaya şüphe ile yaklaşılıyor.

Konum servisleriniz kapalı olsa ve AVM lerde alışveriş yapmasanız da pazarlamacılar takip etmenin bir yolunu buluyor.

ClearChannel Communications tarafından geliştirilen yeni bir teknolojide interaktif reklam panoları ile müşterileri izlemek mümkün.

Sizden ricam videoyu izlerken bu teknolojinin kullanıldığı ülkelere dikkat etmeniz:

Örneğin telefonunuzu reklam panosuna taratırsanız ClearChannel telefon bilgilerinizi hücresel veri veri servislerinden alınan bilgilerinizle eşleştirip yaşınızı, cinsiyetinizi ve hücresel veri servisine sağladığınız diğer bilgileri de yaptığı sözleşme doğrultusunda elde edinebiliyor.
https://t.co/Bep5tjIRsX

Kolay olmasa da bilmeden ya da bilerek kayıt yaptığınız birçok veri simsarı programından güven ölçüsünde kayıt sildirebilirsiniz.

Buna örnek olarak http://www.stopdatamining.me/  isminde bir sitede genelde kullandığınız bir e-mail ile tarama yapabilirsiniz. https://t.co/2XEnYpaRLv

Sonuç olarak, bizzat internete girmenize artık gerek yok. Sürekli dolaşımdasınız. Önemli olan sınır belirlemek ve dikkatli olmak.