Fremdschämen: Başkası adına utanmak

Madrid’de, takımlarının Atletico Madrid ile yapacağı Şampiyonlar Ligi maçını izlemek için gelen PSV Eindhoven takımının taraftarlarının kendilerinden para isteyen mültecilere karşı takındığı tutumu gösteren videoyu ben baştan sona izleyemedim. Almanların bir ifadesi var: Fremdschamen. Yani başkası adına utanmak. Videoyu yarısında bana kapattıran şey bu duyguydu.
Ancak, önümüze böyle müşahhas örnekler konulunca tavan yapan hassasiyetimiz bir hususta bizi yanılgıya itiyor. Batı dediğimiz zaten bu. Ötesi değil. Bu görüntüleri hayretle izliyor oluşumuz bile zihinlerimize kurulmuş bir tuzak. Daha dün, Bosna’da Srebrenitsa’da yaşananları hatırlamıyor muyuz? Orada Boşnakların ellerinden silahlarını alıp kendilerine can ve mal güvenliklerini sağlama hususunda söz veren ve sonra da onları vahşi Sırp çetelerine yem eden aynı batılılar değil miydi. Üstelik sahi, Boşnakları ‘aldatan’ BM kuvvetleri… Onlar da Hollandalıydı değil mi? Kaç aydır mültecilere yapılanları görmüyor muyuz? Jiletli tellerle şehirleri böldüklerini. İnsanlara kafesler ardından ekmek attıklarını. Batının hülasası bu. Bu basit bir, futbol karşılaşması öncesi, kalabalık psikolojisiyle insanların şuurlarını kaybetmesi meselesi değil. Bu batının çok genel olarak kendisinden olmayana bakışının özeti.