E tanıyalım o zaman Toledo’yu

Başbakan Ahmet Davutoğlu, Diyarbakır’ın tarihî güzelliklerini ihya edeceklerini söylerken Toledo misalini verdi. Bilen bilir, bilmeyenlere kısaca anlatalım İspanya’nın Toledo’sunu, bizim kadîm Tuleytula’mızı...

Başbakan Ahmet Davutoğlu'nun, Diyarbakır'ın Sur ilçesinin mimari geleceği için örnek gösterdiği İspanya'nın Toledo kenti, "3 Kültür ve Tolerans Şehri" olarak biliniyor.

Yılda yaklaşık 3,5 milyon turisti ağırlayan İspanya'nın önemli turizm destinasyonlarından biri olan Toledo, Endülüs İslam Medeniyeti döneminde Müslümanları, Hıristiyanları ve Yahudileri asırlarca bir arada ağırlamış olmasından dolayı barış içinde yan yana yaşamaya örnek bir şehir olarak gösteriliyor. Toledo Belediyesi Turizm Ofisi Direktörü Paloma Gutierrez, "Toledo, Orta Çağ'da birlikte yaşamaya çok iyi örnek olmuş bir şehir. Bu güzel birlikteliğin meyveleri de bize çok önemli miraslar bıraktı. Kentimizde çok güzel bir cami, sinagog ve katedral var. Farklı kültür ve dinlerin birlikte yaşaması Toledo'yu zenginleştirdi" diyor.

Toledo'da ilk yerleşimin Bronz Çağı'na kadar dayandığını kaydeden Gutierrez, kentle ilgili ilk yazılı belgelerin 192 yılında, Antik Roma dönemine ait olduğunu belirtiyor. Gutierrez, Toledo'nun Orta Çağ'daki nüfusunun 30 bin kadar olduğunu ve Müslümanlar, Yahudiler ve Hristiyanların birlikte yaşadığı bir kent olmasından dolayı, "3 Kültür ve Tolerans Şehri" olarak adlandırıldığını anlatıyor. Toledo'nun 1986 yılından bu yana UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer aldığını ve kentteki 128 bina ve anıtın İspanya'nın kültürel varlığı olarak tanındığını vurgulayan Gutierrez, gelecek 26 Kasım'da UNESCO'nun tanıdığı bu unvanın 30. yıl dönümü olması sebebiyle kentte birçok etkinlik düzenleyeceklerini de sözlerine ekliyor.

Gutierrez, Toledo'da çok ünlü tarihçilerin, doktorların, matematikçilerin yaşadığının altını çizerek, ünlü Müslüman astronom Ebu İshak İbrahim'in (El Zerkali) bunlardan biri olduğunu hatırlatıyor. Gutierrez ayrıca, 1950'li yıllardan itibaren turist çekmeye başlayan Toledo'da turizmin çok önemli bir gelir olduğunu da vurguluyor.

"Şu anda çok moda bir kentiz" diyen Gutierrez, "Toledo olgunlaşmış, biraz yorulmuş bir destinasyondu. Bu yüzden de yeniliklere ihtiyaç vardı. Bunu El Greco'nun (Domenikos Teotokopulos, Yunan asıllı İspanyol ressam ve heykeltıraş) ölümünün 400. yıl dönümü dolayısıyla gerçekleştirilen büyük kültürel etkinliklerle yakaladık ve tekrardan gözde bir destinasyon olmaya başladık" açıklamasında bulunuyor. Tarihte 711-1085 yılları arasında Endülüs Emevileri tarafından yönetilen Toledo, o dönemde "Tuleytula" olarak adlandırılıyordu. Tarih kitapları, Tajo nehriyle çevrili Toledo kentinin günümüzdeki en büyük özelliği olan taş mimarisini, Endülüs Emevileri dönemindeki Müslüman taş ustalarının sayesinde kazandığını yazar.

Dönemin Castilla ve Leon Kralı 6. Alfonso tarafından 25 Mayıs 1085 tarihinde ele geçirilen ve böylece tekrardan Hristiyanların kontrolüne giren şehirde, hem Müslümanların hem de Yahudilerin ibadetlerini gerçekleştirmesine bir dönem izin verilse de bu uzun sürmemişti. Toledo'daki caminin üzerine katedral inşa edilerek, Katolik Krallar ve engizisyon tarafından Müslümanlar kenti terk etmeye zorlanmıştı. Toledo'da yaşayan Yahudiler ise İberya adasındaki diğer tüm Yahudiler gibi 1492 yılında sürgün edilmişlerdi. Aynı zamanda, Don Kişot'un yazarı Cervantes'in doğduğu şehir olan ve günümüzde İspanya'nın Castilla ve La Mancha özerk bölgesinin başkenti olan Toledo'da yaklaşık 84 bin kişi yaşıyor. AA