“Güney Tirol İtalya değildir”

İtalya’dan ayrılmak isteyen Almanların hikâyesi

Patron Ertuğrul Fındık ‘Hep bizim memleketleri bölünmüş gibi gösteren haritalar yayınlanıyor. Frenk memleketlerini bölünmüş gibi gösteren haritalar da yayınlansın!’ diye emir buyurur da
elemanları durur mu hiç?

Buyurun, İtalyanların “Alto-Adige” veya “Sudtirolo” dediği Südtirol’u yani Güney Tirol’u İtalya’dan ayrı gösteren bir harita yayınlıyoruz işte! Bununla yetinmeyip, “İtalya” levhasının yanına “Güney Tirol İtalya değildir” levhasını koyan Güney Tirollu Alman milliyetçilerinin propagandasına da alet oluyoruz; daha ne yapalım? Güney Tirol, adı üstünde, Tirol’ın güneyidir. Avusturya’da bir bölge olan Tirol’un o kısmı, 1. Cihan Harbi’nde İtalyan kuvvetlerinin işgaline uğramış ve harpten sonra İtalya tarafından ilhak edilmişti.

İskoçya meselesini hepimiz biliriz. Katalonya meselesini de duymayanımız kalmamıştır. Güney Tirol meselesi ise neredeyse hiç bilinmez bizde. O husustaki Türkçe literatür pek sınırlıdır. Aslına bakarsanız Türkçe Vikipedi’nin ilgili maddesi dışında sadece Kifayetsiz Vekil Çelebi Seyahatnamesi’nin ilgili bölümünü biliyoruz.

Okuyalım: “Kadîm muarızlarımızdan Al-i Habsburg’un memaliki Avusturya’nın İnns bruck şehri civarında bir yerde İtalya levhasını gördükte içimden ma şinimin direksiyonunu o istikamete çevirmek geldi ve öyle de yaptım. Heman birkaç kilomet re sonra avdet ettiğim İtalya topraklarında ilerlerken yaman yalnız lığıma yanarak radyoyu açtım. Nemçe lisanını bildiğimden güftesini anladığım neşeli mü zikli ve fakat hazin bir şarkı çalıyordu. Şöyle ki: ‘Geldiler böldüler güzel diyâr-ı Tirol’u...’ Nemçe lisanı olduğu içün herhal de Avusturya radyosudur dedim ve fakat şarkıdan sonra Cenubî Tirol mıntıkasındaki seçimlerin neticele ri -yine Nemçe lisanında- mütalaa edilirken ikide bir de Roma’ya atıfda bulunulması ve adem-i mer keziyetciliğin geçmesi gereken yeni bir safhadan bahsedilmesi, ayrıca da İtalyan fırkalarının Cenubî Tirol Meclisi’ndeki sandalye sayılarının 5’den 2’ye düşdüğünün ifade edil mesi vs, vs, vs, af buyrun, ‘Lan ben nereye düştüm?’ dedirtdi fakire. Heman maşinimi bir neft istas yonuna çekib oradaki Wi-Fi nam şebeke vasıtasile internette Cenubî Tirol nedir diye bakdım. Meğer burası fî tarihinde -miladi 19’uncu asırda- Avusturya’dan İtalya’ya geç miş (Şimalî Tirol ise Avusturya’da kalmış), sonra tekrar Avusturya toprağı olmuş, sonra tekrar İtalya’ya geçmiş, İtalya hükümeti burası nın yerli halkı olan Almanlara pek eziyet etmiş, hatta kendi lisanlarını konuşmalarını dahî yasaklamış, onları cebir marifetiyle İtalyan laştırma gayretine girmiş, derken miladi 20’nci asırda Cenubî Tirol’un istiklali veyahut Avusturya’ya iadesi hedefini gözeten silahlı bir ihtilâl hareketi ortaya çıkmış, askılı pantolon ve tüylü Bavyera şab kasıgiyen ihtilâlcilerin sağda solda patlatdığı bombalar İtalya’ya epeyce zayiat verdirmiş, nihayet miladi 1980’li senelerin sonlarında Nemçe ve Avusturya, İtalya ile anlaşa rak, Cenubi Tirol’un bir nevi muhtar cumhuriyet haline getirilmesi muka bilinde Cenubî Tirol ihtilâlcilerini o işlerden vazgeçirmişler. Malumatı alıp tekrar yola ko yuldum. Cenubî Tirol’un pâyitahtı Bozen’e (Botzın diye okunur) gir meye çalışırken yanlış yola girdim, bakdım ki orada bisikletli bir polis, bana ters ters bakıyor, hemen maşini durdurup camı açdım ve gayri ihtiyari Nemçe lisanında ‘Bozen’e nasıl giderim?’ diye sordum. Ben Nemçe lisan ında konuşunca polisin sert surat ifadesi hemen kaymak gibi yumuşa dı, gülümseyerek ve bittabii Nemçe lisanında yolu güzelce tarif etdi...”

7 bin küsur kilometrekarelik bir sahaya yayılan ve 500 bin civarında nüfusu bulunan Güney Tirol’da Almanlar (veya İtalyan devletinin tabiriyle “Almanca konuşan İtalyanlar”) yüzde 60 ilâ 70’le ezici çoğunluğu teşkil ediyor. Almanlarla akraba olan başka topluluklar da yaşıyor burada. İtalyanların oranı yüzde 24’ün altında.

1990’lı yıllardan beri “Hürriyetçiler” diye bir parti (Avusturya’daki aynı isimli aşırı milliyetçi partinin siyasi akrabası) resmen ve alenen bağımsızlık talep ediyor. Bu parti 2008’deki Güney Tirol seçimlerinde yüzde 14’ten fazla oy aldı. 2013’teki seçimlerde ise neredeyse yüzde 18’e ulaştı (yüzde 17.9). 35 üyeli Güney Tirol parlamentosunda bağımsızlık yanlıları şimdilik 6 sandalye işgal ediyorlar. Güney Tirol’u İtalya’dan koparmak isteyenler İskoçya’daki referanduma büyük ümit bağlamışlardı. “Orada evet oyları ağır basarsa bundan bizim ülkemiz de etkilenir, bağımsızlık yolunda psikolojik bir mevzi kazanırız” diye düşünüyorlardı. Red oyları fazla çıkınca yıkıldılar. Neyse ki İspanya’da Katalonya bağımsızlığını savunanların kazandığı seçim zaferi üzerine ümitleri tazelendi. Katalonya’da işler iyi giderse, bir dahaki Güney Tirol seçimlerinde Hürriyetçiler ortalığı dağıtabilir.

Ziya GÜLER