Uluslararası terör dünyaya yayılıyor

Terör örgütleri son dönemde Avrupa başkentlerinden Ortadoğu ve Afrika’ya uzanan coğrafyada kanlı saldırılar düzenliyor

Paris’ten sonra Brüksel’i de vuran terör, Batı’nın dikkatini bir kez daha küresel terör tehdidine çekerken, uzmanlar bu eylemlerin birbirinden farksız olduğunu ve ülkelerin terörle mücadelede işbirliği yapması gerektiğini vurguluyor.
ABD İç Güvenlik Bakanlığı’na bağlı “START” terörizm çalışmaları kuruluşunun 2015 Küresel Terörizm Dizini’ne göre, dünya genelinde 2014’te yaklaşık 32 bin 700 kişi küresel terör kurbanı oldu. Küresel terörle ilgili yayımlanan en güncel verileri içeren rapora göre, 2013’teki kurban sayısı ise bunun yaklaşık yarısı.
Son 15 yılda terör nedeniyle hayatını kaybeden kişi sayısının 29 bin arttığına dikkat çeken rapor, 2014’te Afrika’da etkili Boko Haram ve Ortadoğu’da etkili Bağdadi Grubu’nun (BG) tüm saldırıların yüzde 51’ini düzenlediğini ifade ediyor.
Rapora göre, 2000-2015 tarihleri arasında terör saldırılarının sadece yüzde 0,5’i Batı ülkelerinde düzenlendi ve 11 Eylül saldırılarını da ekleyince rakam yüzde 2,6’ya çıkıyor. Ancak 2015’in sonundan itibaren Paris ve Brüksel gibi Avrupa başkentleri de terör tehdidiyle karşı karşıya kaldı.
13 Kasım 2015’te Paris’te 130 kişinin hayatına mal olan saldırılardan bir gün önce Lübnan’ın başkenti Beyrut’ta 43 kişi, bir ay öncesinde de Ankara’da en az 95 kişi BG bağlantılı kişilerce düzenlenen terör eylemlerinde can vermişti.
2016’ya girildiğinde de İstanbul, Ankara, Brüksel, Lahor ve Bağdat, kanlı saldırılarının hedefi olmaya devam etti. 12 Ocak ve 19 Mart’ta İstanbul’da toplam 18 kişi, 17 Şubat ve 13 Mart’ta Ankara’da toplam 62 kişi, 22 Mart’ta Brüksel’de en az 34 kişi, 25 Mart’ta Irak’ın Babil kentinde bir futbol maçı sırasında en az 32 kişi ve 27 Mart’ta Pakistan’ın Lahor kentinde bir lunaparkta çoğu çocuk 72 kişi terör kurbanı oldu.

AFRİKA’DA BOKO HARAM
Terör örgütü Boko Haram, Afrika’da Çad Gölü havzasında yer alan Nijerya, Kamerun, Nijer ve Çad gibi ülkelerde sivil ve askerleri hedef alan kanlı saldırıları düzenliyor. Nijerya’nın Borno eyaletinde 2002’de kurulan örgüt, yağmalama ve insan kaçırma gibi eylemlerle de bölgeyi tehdit ediyor.
Kamerun ve Nijerli  askeri yetkililerden edinilen bilgiye göre, geçen yıl 7 Mart’ta terör örgütü BG’e biat ettiğini ilan eden Boko Haram’ın binlerce militanı var. Örgüt ayrıca “canlı bomba”ya dönüştürdüğü çok sayıda rehineyi elinde tutuyor.
Farklı kaynaklar, Boko Haram’ın 2009’dan beri 20 binden fazla kişiyi öldürdüğünü, milyonlarca kişiyi de Çad Gölü çevresindeki ülkelere göç etmek zorunda bıraktığına işaret ediyor.

ORTADOĞU’DA EL KAİDE, BG VE PKK
El Kaide, Rusya’nın 1979’da Afganistan’ı işgaline karşı Ortadoğu’nun dört bir yanından gelen militanlarla örgütlenmiş ve
11 Eylül saldırıları sonrasında ABD’nin küresel terörle savaşıyla dünya gündemine oturmuştu.
Diğer terör örgütlerine kıyasla mobil, dağınık ve gevşek hücreler şeklinde organize olan El Kaide, 2004’te Madrid, 2005’te Londra’da düzenlediği eylemlerle toplam 254 kişinin ölümüne sebep olmuştu.
Örgüt, Nisan 2011’de öldürülen lideri Usame bin Ladin’in yerine Eymen el Zevahiri’yi yeni lideri olarak seçmiş, Yemen’deki örgütlenmesine ağırlık vermişti. Halihazırda El Kaide, Yemen’in doğu ve güneyinde etkili. Hadramevt ilinin merkezi Mukella kentini merkez üssü haline getiren örgüt, Ebyen, Lahiç, Şebve illeri ve başkent Aden’de güçlü. Örgütün terörist eylemleri başkentte yoğunlaşıyor.
Yemen El Kaide’si, 7 Ocak 2015’te Paris’te Charlie Hebdo dergisi saldırısını üslenerek örgütü bir kez daha Batı’nın gündemine taşımıştı. ABD öncülüğündeki uluslararası koalisyon da geçen ay içinde Yemen’deki El Kaide hedeflerine yönelik saldırılarını sıklaştırdı. Ebyen, Şebve ve Mukella’ya 26 ve 28 Mart arasında dört hava saldırısı gerçekleştirildi.

BG’NİN KÜRESEL AĞI
Terör örgütü BG ise son 1,5 yılda en büyük gelişimini Irak ve Suriye’de sağlarken, 30 Haziran 2014’teki sözde hilafet ilanının ardından birçok ülkede nüfuzunu arttırdı. Güçlü yerel taraftar bulduğu ülkelerde “vilayetler” şeklinde yapılanan örgütün, bağlılık bildiren yerel silahlı hareketler sayesinde küresel ağı genişledi.
BG’in silahlı eylem ve terör saldırıları gerçekleştirdiği ülkeler Nijerya, Libya, Afganistan, Mısır, Yemen, Pakistan, Suudi Arabistan, Tunus, Kuveyt, Lübnan ve Türkiye olarak biliniyor. Filistin, Cezayir, Hindistan, Endonezya, Filipinler, Mali, Sudan ve Rusya Federasyonu’nun Kuzey Kafkasya bölgesinde BG’ye bağlılığını bildiren birtakım örgütler bulunuyor.
Örgüt, halihazırda Irak’ta Musul’un tamamını, Enbar’ın büyük yerleşimlerinden Felluce’yi, Kerkük’ün güney bölgeleri ve kuzeyindeki Havice kasabasını, Selahattin’de bulunan Hemrin’deki bazı petrol yatakları, Bağdat’ın batısı ve güneybatısında Garma gibi başkente geçiş hattı üzerindeki noktaları kontrol ediyor.
Örgüt, Suriye’de ise kuzeydeki Rakka ile doğusundaki Deyr ez-Zor vilayetlerinin neredeyse tamamını kontrol altında tutuyor. Ülkenin doğusundaki Haseke vilayetinin bazı bölgelerinde denetimi elinde tutan BG, Halep’in doğu ve güneydoğusundaki kırsalı da kontrol ediyor. Kısa süre önce Humus’a bağlı tarihi Tedmur kentinden çıkarılan BG, Şam’a geçiş yolundaki Yermuk mülteci kampı ve Hacer-ül Esved gibi Humus ve Hama kırsallarındaki bazı bölgeleri hakimiyeti altında tutuyor. Örgütün ayrıca Suriye-Lübnan sınırında yer alan Şam kırsalındaki Kalamun bölgesinde de sınırlı kontrolü var.

TÜRKİYE’DE 10 EYLEM
Terör örgütü BG’nin Türkiye’de Ortadoğu ülkelerinde olduğu gibi köklü bir yapılanması olmasa da 20 Temmuz’da Şanlıurfa’nın Suruç ilçesinde 30 vatandaşın hayatını kaybetmesine neden olan saldırısı önemli bir eylem kapasitesine sahip olduğunu göstermişti. Örgütün Türkiye’yi hedef alan ilk doğrudan eylemi ise geçen sene Haziran ayında Irak’ın Musul kentini ele geçirdiği sırada Türkiye’nin Başkonsolosluk personelini alıkoyarak kaçırması olmuştu. Personel, 101 gün sonra düzenlenen operasyonla serbest kalmıştı.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 12 Ocak’ta İstanbul’un Sultanahmet Meydanı’nda 10 kişinin hayatını kaybettiği canlı bomba saldırısı mahallini ziyaret ettiği sırada, bununla birlikte BG’nin Türkiye’de 10 eylem düzenlediğini söylemişti.
10 Ekim 2015’te Ankara Tren Garı önünde düzenlenen çifte canlı bombalı saldırıda 100 kişi hayatını kaybetmiş, yetkililer terör eyleminin faillerin BG üyesi olduğu üzerinde durmuştu.

PKK/KCK/PYD/YPG/PÇDK/ PJAK…
Türkiye’de 1984 yılından bu yana kanlı eylemler düzenleyen terör örgütü PKK/KCK, İran, Irak ve Suriye’de de uzantıları olan örgütler vasıtasıyla varlık gösteriyor. PKK üst yönetimi, “Kürdistan”ın dört parçasındaki yapılanmaları bir çatı altında toplayan şemsiye yapısına “KCK” ismini veriyor. Buna göre PKK, KCK’nın Türkiye kolu iken, PKK/PYD de Suriye kolunu oluşturuyor. Örgütte Irak kolu PÇDK, İran kolu ise PJAK olarak isimlendiriliyor.
Terör örgütü, son aylarda Mardin, Diyarbakır ve Şırnak’ta şehir terörist saldırılarını arttırırken, Suriye kolu PKK/PYD’nin kaynaklarından da faydalanıyor. Güvenlik kaynaklarından alınan bilgiye göre, PKK/PYD sınırdan tanksavar silahı, roketler ve ağır makineli tüfekler gibi ağır silahlar ile uçaksavar mermisi türünde mühimmatlar sızdırarak Türkiye’deki terörü de besliyor.

BİRLİK ÇAĞRISI
Uzmanlar, son dönemdeki terör eylemlerinin aynı çerçevede değerlendirmesi gerektiğini vurgulayarak, ülkelere küresel terörle mücadelede birlik çağrısı yaptı.
Galatasaray Üniversitesi Öğretim Üyesi ve eski Avrupa Birliği (AB) Bakanı Prof. Dr. Beril Dedeoğlu, “Türkiye’den, Fransa’dan, Belçika’dan terör mağduru tüm ülkelerden insanların dayanışma sergilemesi gerekir ama bugün maalesef bu noktadan oldukça uzağız” dedi. Dedeoğlu, son dönemdeki eylemlerin bir yandan Batı dünyasını Ortadoğu’dan uzak tutmak, bir yandan da terörle mücadele kapsamında Ortadoğu’ya davet etmek gibi ikili fonksiyona sahip olduğuna dikkat çekti.