Hasan Turabi’den tasavvufa selam - HÜLASA

Çağımızın en muteber İslami hareket liderlerinden Hasan Turabi vefat etti. Allah Teala rahmetini esirgemesin üzerinden. Mekânı cennettir inşaallah. 1990'lı yıllarda Sudan yönetimi üzerindeki büyük tesiri, İslami fikir hayat ına yaptığı katkılar ve düzenlediği İttihad-ı İslam kongreleri ile gündemde olan Sudanlı mütefekkir ve siyasetçi Hasan Turabi, ahir ömründe genellikle Ömer Beşir yönetimi ile arasındaki ihtilaflarla gündeme geldi.
Malum olduğu üzere; Sudan Cumhurbaşkanı Beşir, 2000 yılında, Turabi'nin başında bulunduğu parlamentoyu feshetmiş ve Turabi'yi zindana tıkmıştı. Zindandan sonra da senelerce ev hapsinde kaldı Turabi. Sudan siyasetine bir daha dönemedi. Pratik siyaset bir yana; bilgeliği, zekası ve entelektüel birikimi ile temayüz etmiş olan Hasan Turabi’yi, her şeyden evvel, İslami hareketin meseleleri hakkındaki mülahazalarıyla hatırlamalıyız.
Gazeteci Turan Kışlakçı, 2008 senesinde Hasan Turabi ile nefis bir mülakat yapmıştı. Timetürk’te yayımlanan o mülakatın ''can alıcı'' kısmını dikkatinize sunuyoruz:

KIŞLAKÇI- Sudan'da yaşanan ayrılıkçı mücadelelerin nedeni nedir?
TURABİ- Sudan'da eskiden bütün halkları birbirine bağlayan bir tasavvuf ekolü vardı. Tasavvuf uzun yıllar birleştirici bir unsur olarak var oldu. Ancak zamanla İslam'ın diri ruhu yerini maddi âleme bıraktı. Bu yeni âlem zihin dünyamızdan tüm yaşantımıza sirayet etti. Maddeye verilen değer giderek arttıkça, farklı bölgelerde farklı kabileler arasındaki ilişkiler de sekteye uğramaya başladı. İdareye sahip olanların da maddeye verdikleri önemin artması, diğer kabilelerin, yönetimi ve ekonomiyi elinde bulunduran kesime olan isyanlarını körükledi. Şu anda Sudan'da yaşanan sorunların temel nedeni budur.
Ayrıca Arap ülkelerine bir bakın; birçoğu aynı dili konuşmalarına, aynı etnik kökenden gelmelerine ve Müslüman olmalarına rağmen şu an tek bir güç değiller ve küçük devletçikler halindeler. Bunun nedeni de maddiyat değil midir?

KIŞLAKÇI- Tasavvufun birleştirici özelliğine dikkat çektiniz. Bunu biraz daha açar mısınız?
TURABİ- Tasavvufun 17. ve 18. yüzyılda oynadığı birleştirici rolü bir inceleyin. Bu sadece Sudan'da değil sizin topraklarınızda ve tüm İslam coğrafyasında da öyleydi. Osmanlı'da birliği Nakşiler ve Kadiriler sağlıyordu. Asya'da yine Çiştişler, Nakşiler ve Kadiriler bunun öncülüğünü yapıyordu. Afrika'da sömürgeciliğe karşı direnen Mehdi ve Senusi hareketlerindeki ruhta da bu vardı. Lakin son asırdaki İslami hareketler tasavvufa karşı savaş açtı. Bence burada stratejik olarak büyük bir yanlışlık yapıldı. Hurafeler elbette kabul edilmemeliydi, lakin tasavvuftaki ruhu muhafaza etmeliydik.