Vatikan Kütüphanesi’nde bir define: Abdulkadir-i Geylani’nin kayıp kitapları

İslam alimi ve mutasavvıf Abdulkadir-i Geylani'nin, kayıp ve dağınık haldeki eserlerinitoplayıp yayınlayabilmek için dünyanın birçok kütüphanesinde araştırmalar yapan 23. kuşaktan torunu Prof. Dr. Mehmet Fadıl Geylani, 35 yılda 28 esere ulaşıp 14'ünü okuyucuya sundu.

İslam alimi ve mutasavvıf Seyyit Abdulkadir-i Geylani'nin 23. kuşaktan torunu Prof. Dr. Mehmet Fadıl Geylani, atasının kayıp eserlerini bulup yayınlayabilmek için 30 ülkede yaklaşık 400 kütüphanede araştırmalar yaptığını belirterek, 35 yılda 28 eserden 14'ünü yayınladığını söyledi.

Prof. Dr. Geylani, dedesinin, Seyyit Abdulkadir-i Geylani'nin eserlerini toplayıp neşretmek için kendisini 35 yıl önce Medine'ye gönderdiğini ve araştırmalarına buradan başladığını anlattı. Medine'de Osmanlı'nın yaptırdığı Arif Hikmet Kütüphanesi'ni ziyaret ettiğini belirten Geylani, kütüphanenin hemen yanında Ebu Eyyüb-el Ensari, arkasında Halid Bin Velid ve Hazreti Ömer'in evinin bulunduğunu kaydetti. Geylani, kütüphanenin yapılma nedenini şu sözlerle aktardı:
"Henüz bedeviler evleri yıkmamıştı. Peygamber Efendimiz hicrette önce bu büyük sahabinin evine teşrif etmişler ve İslam'ın nuru oradan bütün dünyaya yayılmış. Osmanlılar da 'Biz de buraya komşu olarak kütüphane yapalım ve buradan ilim nuru tüm dünyaya yayılsın' niyetiyle bu kütüphaneyi kurmuş. El yazma eserler sıcaktan etkilendiği için taştan yapılmış bir bina olan Arif Hikmet Kütüphanesi'nde serin havada muhafaza ediliyordu. Şimdi bu kütüphane yıkıldı ve bu kitaplar başka kütüphaneye taşındı."

İlk yaptığı araştırmalarda "Fethu'r Rabbani" isimli eserin arka sayfasında Seyit Abdulkadir-i Geylani'nin 100'den fazla eserinin olduğu hakkında bazı bilgilerin yer aldığı bir not bulduğuna dikkati çeken Geylani, Ürdün, Lübnan, Suriye, Irak, Mısır'daki birçok kütüphaneyi gezdiğini, Süleymaniye Kütüphanesi'nde eserler bulduğunu söyledi. Geylani, Bağdat'taki kütüphanelerde birçok eser bulmay ı umut ederken, bilinen eserler dışında bir esere ulaşamadığını kaydetti. Abdulkadir-i Geylani'nin 3 büyük eserinin üzerinde yoğunlaştığını belirten Prof. Dr. Geylani, bu eserler hakkında şu bilgileri verdi:
"Bunlardan ilki ve en önemlisi; Seyyit Geylani Hazretleri'nin kayıp Kur'an-ı Kerim tefsiriydi. 'Tefsir-i El Geylan' adıyla 6 cilt olarak İngilizce, Urduca, Türkçe ve Malay dilinde yayınlandı. İkincisi 'Müsnedü'l Hadis' isimli 10 ciltlik eseriydi fakat bu esere henüz ulaşamadık. Üçüncü büyük eseri ise 'Mutlak Fıkıh' adındaki eseriydi. Bu eserin bir kısmını bulup yayınladık." Mehmet Fadıl Geylani, Abdulkadir-i Geylani'nin iki tavsiyesini uygulaması halinde ümmetin saadete ulaşacağına işaret ederek, vasiyetleri şöyle aktardı: "Birinci vasiyeti, 'İlim aydınlıktır, cehalet ise karanlık ve zulümdür. İlmin nuru ile zulmü ve karanlığı ortadan kaldırınız. İttifak sağlayarak ihtilafı kaldırın. Helal malınızı adil bir şekilde dağıtarak fakirliği ortadan kaldırın.' İkinci vasiyeti, 'İlmin emri, hem emir sahibinin emri, üzerinde olacak hem de onun üzerinde tahakkuk edecek. Alimin emri sultanın emrinin üzerinde olacak. Eğer böyle olmazsa zelil olursunuz' şeklindedir."

Abdülkadir-i Geylani'nin Vatikan Kütüphanesi'nde eserleri olduğunu öğrenip bu ülkeye gittiğini anlatan Geylani, şunları dile getirdi:
"Vatikan'a ilk gittiğimde kapı görevlisine 'Ben Geylani'nin torunuyum ve kitaplarını araştırıyorum' deyince görevli ayağa kalktı ve bana 'Evet İslam filozofu Abdulkadir-i Geylani.' Kapı görevlisinin anlattığına göre büyükbabası Bağdat'ta kardinal ve misyoner olarak çalıştığı sırada Abdulkadir-i Geylani'nin 'Fethu'r Rabbani' isimli eserini okumuş ve kitaptan çok etkilenmiş. Bu kişi vasiyetinde 'Benim zürriyetim, ne durumda olursa olsun bu kitabı okusun. Eğer insanlar bu zatın emirlerini yerine getirirse hiç kan dökülmez' demiş. Aramızdaki bu konuşmadan sonra pasaportumu kontrol edip geçmeme izin verdi. Kütüphaneye giriş için birçok evrak gerekiyordu, elimdeki evraklarım yetersizdi. İçeriye girmek bir şekilde nasip oldu. Kütüphanede eseri iki gün aradıktan sonra bulabildik. Bu eser 'Peygamber Efendimizi Rüyada (aşikar) görebilir miyiz' isimli kitaptı. Bunun dışında Vatikan'da toplam 3 eser bulduk ama bu eserler henüz basılmadı."