Kakao borsası nerede?

Eskisi kadar sık olmasa da hâlâ "potansiyel süper güç" olarak anılan ve bu unvanının hakkını vermek istercesine Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nde "Afrika adına" daimi üyelik talep eden Güney Afrika Cumhuriyeti, uluslararası sistemin ağaları nezdinde kayda değer bir yaptırım gücüne sahip olmadığı ve kısa vadede olacağa da benzemediği için, mutasavver ağırlığını bir türlü kuvveden fiile çıkaramıyor. Afrika Birliği bünyesindeki lider konumu ve Somali yahut Mali gibi yerlerdeki askeri misyonlarda oynadığı öncü rol de buna kifayet etmiyor. Kifayet etmeyişine, küresel iktisadi buhran veya durgunluklardan aldığı payın ağırlığını taşımakta çektiği müşkülatın büyük tesiri var. Asıl mesele ise, küresel iktisadi süreçlerde Güney Afrika'nın söz sahibi olmayışıdır.

Güney Afrika Cumhurbaşkanı Jacob Zuma, dünkü Ulusa Sesleniş konuşmasında "İhraç ettiğimiz altın, platin, kömür ve diğer minerallerin pazar değeri düştü ve düşmeye devam ediyor. Güney Afrika ekonomisi görece küçük ve dışarıya açık; dolayısıyla tüm gelişmelerden etkileniyor" dedi. Doğrudur. ABD ve Rusya gibi "süper" güçlerin ekonomilerini dahî zora sokabilen uluslararası trendler, dış piyasalara bağımlılığı had safhada olan Güney Afrika ekonomisi üzerinde elbette yıkıcı tesirlerde bulunabilecektir ve bulunuyor. Bu bir yana... Güney Afrika Cumhuriyeti o piyasaların şekillenmesinde tayin edici rol oynayan nüfuz çevreleri arasında yer alabilse, ekonomisi hiç şüphesiz daha dayanıklı olacak ve kontrolü dışında gerçekleşen olağanüstü krizlerin yol açacağı tahribatın üstesinden daha kolay gelebilecektir.

Bunun yolu, Afrika çağında bir inisiyatif oluşturmaktan geçiyor. Afrika'nın yer altı ve yer üstü kaynakları Afrika dışındaki birtakım merciler tarafından fiyatlandırıldıkça Afrika daima ekonomik ve neticede politik manipülasyonlara açık halde kalacaktır. Afrika Devrimi'nin bayraktarı olan Kwame Nkrumah, Gana ekonomisini yükselten kakaonun ucuzlatılması operasyonuyla devrilmişti. İngiltere'nin kakaosu yoktur; kakaoyu Gana üretir, Fildişi Sahili üretir, ama kakao borsası maalesef Londra'da bulunuyor!