Avrupa’nın mültecilerle imtihanı

Mülteciler, çeşitli yasa dışı yollardan Avrupa ülkelerine ulaşmak isterken, Batı’nın ise pek de misafir davrandığı söylenemez

BERLİN Mülteci akınının üstesinden gelemeyen Avrupa ülkeleri gelenlerin bir bölümünü göndermek için çeşitli arayışlara girdi. Bazı ülkeler iltica yasalarını sertleştirerek caydırma politikası izlerken, bazıları da mültecileri sınır dışı etmek için hazırlık yapıyor.
Mültecilere yönelik geçen yıl “açık kapı” politikası izleyen, ancak son aylarda bundan vazgeçerek mülteci akınının azalması için uğraşan Almanya’da mülteci sayısının 1 milyonu aşması karşısında yeni tedbirlere yöneldi. Ekonomik nedenlerle ülkeye gelen mültecilerden kurtulmak isteyen Almanya, öncelikle Batı Balkanlar ülkelerini “güvenli ülke” kapsamına aldı. Bu ülkelerden gelen mülteciler belirli merkezlerde toplanıyor, iltica başvuruları neticelendirdikten sonra sınır dışı ediliyor.
Fas, Cezayir ve Tunus’u da güvenli ülkeler listesine dahil etmeyi planlayan Almanya, bu sayede bu bölgeden gelenleri büyük oranda ve hızla sınır dışı edebilecek. Diğer taraftan Almanya İçişleri Bakanı Thomas de Maiziere ve Dışişleri Bakanı Frank-Walter Steinmeier birçok Afrika ülkesine mektup göndererek kendi vatandaşlarını geri almalarını istedi.
Geri dönüşlerin cazip hale getirilmesi ve sınır dışı edilmede sorunlar yaşanmaması için Almanya gönüllü olarak ülkelerine dönmek isteyen mültecilera maddi destek veriyor. Maddi destekler mültecinin geldiği ülkeye göre değişiyor.
Diğer taraftan Suriyeli mültecilerin ülkeye gelmesini de sınırlamak isteyen Almanya, AB’nın dış sınırlarının korunması konusunda Türkiye ile işbirliğinin güçlendirilmesi için özel çaba harcıyor.
Öte yandan Alman hükümeti ülke içinde de tedbirler alarak iltica yasasını sertleştirdi. Federal mecliste kabul edilen yeni yasal düzenlemeyle işlemler hızlandırılarak iltica başvurusu reddedilenlerin hızlıca sınır dışı edilebilmeleri hedefleniyor.

AVUSTURYA
Avusturya bir taraftan ülkeye gelecek mültecileri engellemenin yollarını ararken diğer taraftan mevcutmültecileri sınır dışı etmeye hazırlanıyor.
Avusturya, geçen yıl 90 bin iltica başvurusu almasına rağmen bu yıl en fazla 37 bin 500 mülteciye iltica hakkı vereceğini, geriye kalanları ise sınır dışı edeceğini açıklamıştı. Sınırlarda kontrolleri artıran, bazı noktalara tel örgüler çeken ve günlük sadece 80 mülteci kabul eden Avusturya,mültecilera yapılacak sosyal yardımlarda kesinti yapılmasını ve iltica başvurusu kabul edilenler için “3 yıl süreli mültecilik” verilmesini öngören yasal düzenlemeler gerçekleştirdi.
Avusturya, son dönemde mültecilerin sınır dışı edilmesi kapsamında diplomatik çabalarını artırdı. Dışişleri Bakan Yardımcısı Michael Linhart, Fas, Cezayir, Afganistan’la geri kabul anlaşması imzalanması için temaslara başladı. Avusturya Savunma Bakanı Hans Peter Doskozil, iltica başvurusu reddedilen mültecilerin mart ortasından itibaren askeri nakliye uçaklarıyla sınır dışı edileceğini duyurdu.

FRANSA
Fransa’da mültecilerle ilgili en büyük sorun Manş denizi kıyısında bulunan Calais kentinde yaşanıyor. Yaklaşık 4 binmültecinin kaldığı kentteki mülteci kampı “Vahşi Orman” olarak adlandırılıyor. Ancak başta Avrupa Birliği ve BM tarafından olmak üzere kamptaki kötü koşullar devamlı eleştirilerek kamptaki yaşam “insanlık dışı” olarak nitelendiriliyor. Derme çatma çadırlarda kalan mülteciler için neredeyse hiçbir sosyal imkan bulunmuyor. Temiz içme suyu ve tuvalete erişim ise son derece kısıtlı. Geçtiğimiz hafta Lille İdare Mahkemesi kampın güney kısmının kötü şartlar nedeniyle tahliye edilmesine karar vermişti. Karar, İngiltere ve Fransa’da birçok sivil toplum örgütünü harekete geçirmiş ve mültecilera kalıcı yer sağlayana kadar kararın ertelenmesi talep edilmişti. Yapılan itirazı değerlendiren mahkeme, bölgede incelemeler yapmış ancak kararda değişikliğe gitmemişti.
Yaklaşık 3 bin kişinin yaşadığı kampın güneyinin tahliyesinin önümüzdeki günlerde yapılması bekleniyor. Tahliye edilenlerin geçici olarak mülteci yurtlarına yerleştirileceği belirtilse de uzun vadeli bir çözümden henüz bahsedilmiyor. Sayıları yaklaşık 300 olduğu tahmin edilen 18 yaş altı ebeveynsiz çocukların durumunun ne olacağı ise hala belirsizliğini koruyor.
Calais kentinde çoğu Suriye, Irak, Eritre ve Afganistan’dan gelen 4 binin üzerinde mülteci yaşıyor. Calais, İngiltere’ye geçmek isteyen mülteciler için önemli bir çıkışı noktası olarak görülüyor.

BALKANLAR
Geçtiğimiz hafta Zagreb’de yapılan ve Balkan ülkelerinden polis şeflerinin katıldığı toplantıda, Balkan rotasından geçen Suriye, Irak ve Afganistanlı mültecilerin biyometrik kayıtlarının alınması kararlaştırılmıştı. Bu gelişmenin ardından önce Slovenya ve ardından Hırvatistan, Sırbistan ve Makedonya, eski usullere göre kayıt olduklarını ve bu şekilde ülkeye giremeyeceklerini savunarak Afgan mültecileri geri çevirdi. Ülkeye sadece Suriye ve Iraklı mültecilerin girişlerine izin veren Makedonya, son olarak 24 Şubat’ta yeni kısıtlayıcı önlemler aldığını açıklayarak, sadece kendi topraklarından Sırbistan’a geçen mülteci kadarının Yunanistan’dan ülkeye girmesine izin vermeye başladı.
Öte yandan, Sırbistan İçişleri Bakanı Nebojsa Stefanovic, Hırvat ve Sloven makamlarının mülteci akınına karşı aldıkları yeni tedbirleri kendilerine bildirdiklerini, bu kapsamda söz konusu iki ülkenin günde en fazla 500mültecinin geçişine izin vereceğini söyledi.
Mevcut durumda Balkan rotasından sadece Suriye ve Iraklıların geçişine izin veriliyor. Afganlar, yeni usullere göre kayıt yaptırmaları üzere Atina’ya geri gönderiliyor. Geçen kasım ayında alınan karar gereği, ekonomik göçmen olarak nitelendirilen Suriye, Irak ve Afganistan dışındaki ülkelerden gelenlerin ise geçişine izin verilmiyor.

İSKANDİNAV
Mültecilera karşı açık kapı politikası uygulayan İsveç, geçen yıl ülkeye 163 bin mültecinin gelmesi üzerine, bu politikasını terk ederek 80 bin mülteciyi geri gönderme kararı aldı. İsveç hükümeti aralık ayında iltica yasalarını sıkılaştırma kararı almıştı. Başbakan Stefan Löfven, yaptığı açıklamada, “İsveç’in bugüne kadar olanın aksine çok sayıda mülteci alamayacak olması bana acı veriyor” demişti. İçişleri Bakanı Anders Ygeman, 80 bin kadar mülteciyi sınır dışı etmek için Göçmenler Ofisi yetkilileri ile polise yetki verildiğini açıklamıştı.
Öte yandan mülteci akınını önlemek isteyen İsveç, ocak ayından itibaren sınır kontrollerine başlamıştı.

DANİMARKA
İskandinav ülkeleri arasında en az iltica başvurusu alan Danimarka buna rağmen mültecileri caydırmak için tepki çeken önlemlere başvuruyor. Danimarka, İsveç’le eş zamanlı ocak ayında Almanya sınırında kontrolleri başlatmıştı. Caydırma politikasını bir üst seviyeye taşıyan Danimarka’nın mültecilerin ziynet eşyalarına el konması yasası büyük tepki çekmişti. Yasaya göre mültecilerin ziynet ve diğer değerli eşyalarına el konulabiliyor. Öte yandan Norveç, Rusya’dan gelen 5 bin 500 mülteciyi uçakla geri göndereceğini duyurdu. Zira Rusya daha önce otobüsle gönderilen mültecileri kabul etmeyeceğini açıklamıştı. Norveç Göçmeler Ofisi, 2015’te ülkeye giren mülteci sayısının bir önceki yıla göre yüzde 100 artışla 31 bine ulaştığını açıklamıştı.
İskandinav ülkeleri arasında en katı iltica politikasını izleyen Finlandiya ise 2015 yılında gelen 32 bin mülteciden 20 binini sınır dışı edeceğini duyurdu.

MACARİSTAN
2015 yılında yaklaşık 400 bin mültecinin Batı Avrupa’ya ulaşmak için geçiş noktası olarak kullandığı Macaristan aldığı katı tedbirler ile mültecilerin daha uzun ve zor rotalara yönelmesine neden oldu. Mülteci akınını engellemek için doğu ve güney sınırlarında geniş güvenlik önlemleri alan Macaristan, Sırbistan ve Hırvatistan sınırlarını jiletli tel örgüyle kapatıp bu bölgelerde olağanüstü hal ilan etti.
Sınırlarına yüzlerce asker ve polis takviye eden Macar hükümeti, yasa dışı yollarla ülkeye girenlere uygulanan cezaları da arttırdı. Hükümet ayrıca ordunun mülteci krizine müdahalede bulunabilmesine izin veren tezkereyi de kabul etti.
Avrupa Birliği’nin mültecilerin üye ülkeler arasında dağıtımında uygulamak istediği zorunlu kotaya da karşı çıkan Macar hükümeti konuyu referanduma sunacak. AA